Người có giấy phép cư trú hợp pháp tại một nước Schengen có thể đi lại trong khu vực EU/Schengen trong một số điều kiện nhất định. Tuy nhiên, quyền đi lại này không đồng nghĩa với quyền làm việc hoặc ở dài hạn tại một nước EU khác.
Với nhiều người Việt đang sinh sống, học tập hoặc làm việc tại Đức, câu hỏi thường gặp là: có giấy phép cư trú ở Đức thì có được đi lại trong châu Âu dễ dàng hơn không? Câu trả lời là có, nhưng cần hiểu đúng giới hạn pháp lý.
Theo Cơ quan Liên bang về Di cư và Tị nạn Đức (BAMF), việc cư trú hợp pháp tại một quốc gia thành viên EU có thể tạo điều kiện cho quyền nhập cảnh và lưu trú tại các quốc gia EU khác trong một số trường hợp. Tuy nhiên, thời hạn lưu trú và việc có làm việc hay không là hai yếu tố rất quan trọng.
BAMF nêu rằng người nước thứ ba có giấy phép cư trú của một nước Schengen được phép ở tối đa 90 ngày tại một nước EU khác nếu không làm việc tại đó. Nếu muốn ở hơn 90 ngày hoặc có ý định làm việc, người đó cần giấy phép cư trú của chính nước EU đó.
Nguồn: BAMF – Mobilität in der EU
Giấy phép cư trú ở Đức có giá trị đi lại trong châu Âu không?
Giấy phép cư trú ở Đức có thể giúp người nước ngoài đi lại trong khu vực Schengen thuận lợi hơn, nhưng không phải là giấy phép cư trú dài hạn cho toàn bộ châu Âu.
Nếu bạn là công dân nước thứ ba, chẳng hạn công dân Việt Nam, và đang có giấy phép cư trú hợp pháp tại Đức hoặc một nước Schengen khác, bạn có thể nhập cảnh và lưu trú ngắn hạn tại các nước EU/Schengen khác trong giới hạn nhất định.
Điểm cần nhớ là quyền này chủ yếu áp dụng cho việc đi lại ngắn hạn, chẳng hạn du lịch, thăm thân, công tác không lao động hoặc tham gia hoạt động không tạo ra quan hệ làm việc tại nước đến.
Quy định 90 ngày trong EU/Schengen là gì?
Theo BAMF, nếu có giấy phép cư trú của một nước Schengen, người nước thứ ba có thể lưu trú tối đa 90 ngày tại một nước EU khác nếu không làm việc tại đó.
Quy định này thường được hiểu là lưu trú ngắn hạn trong khu vực Schengen. Đây là quyền đi lại quan trọng đối với người Việt đang sống tại Đức, vì có thể giúp việc du lịch, thăm bạn bè, thăm thân hoặc tham dự sự kiện tại các nước châu Âu thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, người cư trú cần lưu ý:
- Thời gian lưu trú ngắn hạn không được vượt quá giới hạn cho phép.
- Không được làm việc tại nước EU khác nếu chưa có giấy phép phù hợp.
- Giấy phép cư trú của Đức không tự động trở thành giấy phép lao động tại quốc gia khác.
- Cần mang theo hộ chiếu và giấy phép cư trú khi di chuyển.
Có giấy phép cư trú ở Đức có được làm việc tại nước EU khác không?
Đây là điểm nhiều người dễ nhầm lẫn. Có giấy phép cư trú ở Đức không đồng nghĩa với việc bạn được làm việc hợp pháp tại Pháp, Hà Lan, Áo, Tây Ban Nha hoặc một nước EU khác.
Theo BAMF, nếu người nước thứ ba muốn làm việc tại một quốc gia EU khác, họ cần giấy phép cư trú hoặc giấy phép lao động phù hợp của chính quốc gia đó.
Ví dụ, một người Việt đang có thẻ cư trú tại Đức có thể đi du lịch sang Pháp trong thời gian ngắn. Nhưng nếu muốn chuyển sang Pháp làm việc, người đó cần kiểm tra quy định của Pháp và xin giấy phép cư trú hoặc lao động theo luật Pháp.
Muốn ở nước EU khác hơn 90 ngày cần làm gì?
Nếu bạn muốn ở lại một nước EU khác trong thời gian dài hơn 90 ngày, giấy phép cư trú của Đức thường không đủ. Theo BAMF, người nước thứ ba cần có giấy phép cư trú của chính nước EU nơi họ muốn lưu trú dài hạn.
Điều này áp dụng cho nhiều mục đích khác nhau, chẳng hạn:
- Chuyển sang nước EU khác làm việc.
- Sang nước EU khác học tập dài hạn.
- Đoàn tụ gia đình tại một nước EU khác.
- Lưu trú dài hạn vì mục đích cá nhân hoặc nghề nghiệp.
- Thành lập cuộc sống mới tại quốc gia EU khác.
Trong các trường hợp này, người cư trú cần tìm hiểu luật nhập cư của nước đến và làm thủ tục với cơ quan có thẩm quyền tại quốc gia đó.
Những nước nào thuộc khu vực Schengen?
BAMF liệt kê các nước Schengen gồm nhiều quốc gia châu Âu như Đức, Pháp, Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý, Áo, Hy Lạp, Đan Mạch, Phần Lan, Thụy Điển, Ba Lan, Séc, Hungary, Thụy Sĩ, Liechtenstein, Bulgaria, Croatia, Romania và một số nước khác.
Đối với người Việt đang có giấy phép cư trú tại Đức, việc hiểu khu vực Schengen rất quan trọng vì quy định đi lại ngắn hạn thường gắn với phạm vi này.
Tuy nhiên, danh sách và quy định có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy trước mỗi chuyến đi, người cư trú nên kiểm tra thông tin từ cơ quan chính thức hoặc đại sứ quán của nước đến.
Người có Thẻ Xanh EU có quyền di chuyển rộng hơn không?
BAMF cho biết người có Thẻ Xanh EU có một số quyền liên quan đến di chuyển và cư trú trong EU. Sau 5 năm, người có Thẻ Xanh EU có thể có quyền xin giấy phép cư trú dài hạn EU, trong đó thời gian sống tại các quốc gia EU khác cũng có thể được tính.
Điều này cho thấy một số nhóm cư trú đặc biệt, như người có Thẻ Xanh EU, nhà nghiên cứu, sinh viên hoặc người có quyền cư trú dài hạn EU, có thể có cơ chế di chuyển riêng trong EU.
Tuy nhiên, mỗi diện cư trú có điều kiện riêng. Người cư trú không nên tự suy đoán rằng mọi loại thẻ cư trú đều có quyền di chuyển và làm việc như nhau.
Nguồn tham khảo: Cơ quan Liên bang về Di cư và Tị nạn Đức (BAMF), mục “Mobilität in der EU”.
