Khi các cuộc biểu tình diễn ra tại nhiều thành phố ở Đức, câu hỏi được quan tâm không chỉ là có bao nhiêu người xuống đường mà còn là người tham gia và người đi đường được pháp luật bảo vệ như thế nào. Quyền biểu tình là một quyền cơ bản, nhưng cũng có những giới hạn nhằm bảo đảm an toàn công cộng và quyền lợi của những người xung quanh.
Quyền biểu tình tại Đức được pháp luật bảo vệ như thế nào?
Theo Điều 8 Hiến pháp Đức (Artikel 8 Grundgesetz), công dân Đức có quyền hội họp ôn hòa và không mang vũ khí mà không cần xin phép trước.
Người mang quốc tịch các nước EU được bảo vệ tương đương trong khuôn khổ pháp luật liên quan. Người không mang quốc tịch EU vẫn có quyền tham gia biểu tình theo các quy định pháp luật khác, bao gồm luật biểu tình của các bang và các quyền tự do cơ bản.
Tuy nhiên, các cuộc biểu tình ngoài trời có thể chịu những giới hạn được pháp luật quy định nhằm bảo vệ an ninh, trật tự và quyền của người khác.
Tham gia biểu tình có cần xin phép cảnh sát không?
Tham gia một cuộc biểu tình hợp pháp không đòi hỏi mỗi cá nhân phải xin giấy phép. Cần phân biệt việc xin phép (Genehmigung) với nghĩa vụ thông báo hoặc đăng ký (Anmeldung).
Đối với các cuộc biểu tình ngoài trời được lên kế hoạch trước, ban tổ chức thường phải thông báo cho cơ quan có thẩm quyền theo thời hạn áp dụng tại bang liên quan.
Những cuộc tập hợp tự phát (Spontanversammlung), phát sinh ngay từ một sự kiện bất ngờ, có thể được áp dụng quy định khác.
Việc một cuộc biểu tình chưa được đăng ký không tự động khiến mọi người tham gia trở thành người phạm pháp. Cơ quan chức năng phải xem xét các tình tiết và căn cứ pháp lý cụ thể.
Người dưới 18 tuổi có được tham gia biểu tình?
Về nguyên tắc, người chưa thành niên cũng có thể tham gia các cuộc biểu tình hòa bình.
Tuy nhiên, việc tổ chức, điều hành biểu tình và trách nhiệm của người chưa thành niên có thể chịu những quy định riêng, tùy theo luật bang.
Phụ huynh nên tìm hiểu địa điểm, tuyến đường, thời gian và phương án bảo đảm an toàn, nhất là khi sự kiện có nguy cơ xảy ra xô xát.
Cảnh sát Đức được kiểm tra giấy tờ người biểu tình khi nào?
Cảnh sát có quyền kiểm tra danh tính (Identitätsfeststellung) nếu đáp ứng những điều kiện pháp luật tương ứng, chẳng hạn khi cần xác minh người bị nghi thực hiện hành vi phạm pháp hoặc để phòng ngừa nguy cơ theo luật áp dụng.
Việc có mặt tại một cuộc biểu tình không tự động là căn cứ để kiểm tra danh tính tùy ý.
Tòa án Hiến pháp Liên bang từng khẳng định hoạt động kiểm tra danh tính trong bối cảnh biểu tình phải có căn cứ pháp lý và đáp ứng điều kiện về nguy cơ cụ thể trong trường hợp được xét xử.
Nếu được yêu cầu kiểm tra, người dân nên giữ bình tĩnh, hỏi lý do và không chống đối bằng vũ lực. Tính hợp pháp của biện pháp kiểm tra có thể được xem xét sau đó bằng thủ tục pháp lý thích hợp.
Người biểu tình có được đeo khẩu trang hoặc che mặt không?
Đây là vấn đề đặc biệt đáng chú ý khi các cuộc biểu tình diễn ra đúng dịp Halloween.
Theo quy định liên quan đến cấm che mặt (Vermummungsverbot), việc cố ý che giấu danh tính nhằm ngăn cơ quan chức năng nhận diện trong những trường hợp luật cấm có thể bị xử lý.
Tuy nhiên, không phải cứ đeo kính râm, đội mũ hoặc sử dụng khẩu trang là mặc nhiên vi phạm pháp luật.
Mục đích che mặt, hoàn cảnh thực tế, quy định của từng bang và các trường hợp ngoại lệ đều cần được xem xét.
Có được chụp ảnh, quay video cảnh sát và người biểu tình không?
Việc ghi hình tại nơi công cộng không bị cấm tuyệt đối.
Người dân và nhà báo có thể ghi lại diễn biến biểu tình. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hành vi ghi hình và việc công khai, phát tán những hình ảnh đó.
Theo Luật quyền đối với hình ảnh cá nhân (Kunsturhebergesetz), việc công bố hình ảnh về các cuộc tụ tập công cộng có một số ngoại lệ, nhưng quyền riêng tư và lợi ích hợp pháp của người được ghi hình vẫn phải được tôn trọng.
Cảnh sát cũng không được tùy ý ghi hình toàn bộ người tham gia mà không có căn cứ. Việc sử dụng camera phục vụ bảo đảm an ninh chịu những điều kiện pháp lý cụ thể.
Người đi đường có quyền gì khi gặp đoàn biểu tình?
Người không tham gia biểu tình vẫn được bảo vệ về an toàn thân thể, tài sản và các quyền hợp pháp khác.
Tuy nhiên, quyền tự do đi lại không đồng nghĩa với việc mọi tuyến đường phải luôn được mở trong thời gian diễn ra biểu tình.
Cảnh sát có thể tạm thời phong tỏa đường phố, thay đổi hướng giao thông hoặc hạn chế tiếp cận khu vực có đoàn tuần hành nếu có căn cứ pháp lý.
Người đi đường không nên cố vượt rào chắn, tự ý đi xuyên qua đội hình cảnh sát hoặc tìm cách cản trở đoàn biểu tình.
Nếu cần đến nơi làm việc, bệnh viện hoặc một cuộc hẹn quan trọng, nên kiểm tra các tuyến đường thay thế và liên hệ cảnh sát tại hiện trường khi cần hỗ trợ.
Nếu người biểu tình chặn đường thì có phạm pháp không?
Không phải mọi hoạt động ngồi biểu tình hoặc gây gián đoạn giao thông đều tự động cấu thành hành vi phạm pháp.
Một số hình thức biểu tình ngồi (Sitzblockade) vẫn có thể thuộc phạm vi bảo vệ của quyền hội họp. Việc một hành động có vượt quá giới hạn pháp luật hay không phụ thuộc vào hoàn cảnh, cách thức thực hiện và các quy định liên quan.
Nếu hành vi có dấu hiệu cưỡng ép người khác (Nötigung), gây nguy hiểm hoặc cản trở nghiêm trọng trái pháp luật, cơ quan chức năng có thể can thiệp.
Đặc biệt, việc cản trở xe cứu thương, cứu hỏa hoặc các hoạt động cứu hộ có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Khi nào cảnh sát được giải tán biểu tình?
Theo pháp luật về hội họp, nhà chức trách có thể áp dụng biện pháp hạn chế hoặc giải tán biểu tình khi đáp ứng các điều kiện luật định, chẳng hạn có nguy cơ trực tiếp đối với an toàn công cộng.
Các biện pháp có thể bao gồm yêu cầu thay đổi tuyến đường, loại một số cá nhân gây rối khỏi đoàn biểu tình, ra lệnh giải tán hoặc sử dụng biện pháp cưỡng chế tương xứng khi cần thiết.
Điều quan trọng là hành vi bạo lực của một số cá nhân không tự động làm mất quyền biểu tình của tất cả những người tham gia ôn hòa.
Nếu tình hình trở nên nguy hiểm, người tham gia nên tìm lối thoát an toàn, tránh xa nơi xảy ra xô xát và tuân thủ hướng dẫn hợp pháp của lực lượng chức năng.
Người dân nên làm gì nếu bị cảnh sát xử lý không đúng?
Người dân có quyền yêu cầu giải thích căn cứ của biện pháp kiểm tra hoặc hạn chế, trong phạm vi tình huống cho phép.
Có thể ghi nhận thời gian, địa điểm, thông tin của nhân chứng và các tình tiết liên quan để phục vụ việc khiếu nại hoặc yêu cầu xem xét tính hợp pháp.
Không nên sử dụng bạo lực để phản đối biện pháp đang được thực hiện.
Trong trường hợp cần thiết, người bị ảnh hưởng có thể tìm tư vấn luật sư và yêu cầu tòa án có thẩm quyền kiểm tra tính hợp pháp của hành động cảnh sát.
Nội dung có sử dụng AI hỗ trợ, đã được Ban Biên tập TBVĐ biên tập và kiểm duyệt. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.
