Hội đồng EU đã chính thức thông qua bộ quy định chung mới về hồi hương đối với công dân ngoài EU không còn quyền lưu trú. Quy định tạo ra “European Return Order”, tăng nghĩa vụ hợp tác với cơ quan chức năng và cho phép các nước thành viên thiết lập trung tâm hồi hương tại nước thứ ba với những điều kiện về nhân quyền.
Hội đồng EU chính thức bật đèn xanh
Ngày 1/10/2026, Hội đồng Liên minh châu Âu đã phê chuẩn lần cuối quy định thiết lập một hệ thống chung về hồi hương đối với công dân nước thứ ba đang ở EU nhưng không còn quyền lưu trú hợp pháp. Đây là bước tiếp theo sau khi Hội đồng và Nghị viện châu Âu đạt thỏa thuận chính trị vào tháng 6/2026.
Theo Hội đồng EU, quy định sẽ được đăng trên Công báo Liên minh châu Âu và có hiệu lực vào ngày hôm sau. Một số điều khoản có thể áp dụng ngay, trong đó có các quy định về trung tâm hồi hương; những phần cần thời gian chuẩn bị sẽ được áp dụng sau một năm.
“European Return Order” là gì?
Quy định mới đưa vào một mẫu “European Return Order”. Các quốc gia thành viên sẽ ghi vào đó những thông tin cốt lõi của quyết định yêu cầu một người rời khỏi lãnh thổ.
Mục tiêu là giúp cơ quan của một nước EU có đủ thông tin để nhận diện quyết định hồi hương đã được một nước thành viên khác ban hành. Tuy nhiên, việc công nhận lẫn nhau các quyết định này hiện vẫn mang tính tự nguyện.
Ba năm sau khi quy định có hiệu lực, cơ chế này sẽ được đánh giá lại. Ủy ban châu Âu khi đó có thể đề xuất chuyển sang công nhận bắt buộc nếu thấy cần thiết.
Người không còn quyền lưu trú phải hợp tác với cơ quan chức năng
Công dân ngoài EU không còn quyền lưu trú có nghĩa vụ rời quốc gia liên quan và hợp tác với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình hồi hương.
Nếu không thực hiện nghĩa vụ hợp tác, tùy pháp luật quốc gia, người liên quan có thể phải đối mặt với các biện pháp như giảm một số trợ cấp, không được hưởng ưu đãi dành cho hồi hương tự nguyện, phạt tiền hoặc chế tài hình sự trong những trường hợp pháp luật quốc gia có quy định.
EU cho phép lập “return hubs” tại nước thứ ba
Một thay đổi đáng chú ý là các nước thành viên được phép thiết lập các trung tâm hồi hương tại quốc gia ngoài EU. Cơ chế này chỉ áp dụng đối với người không còn quyền lưu trú và đã nhận quyết định hồi hương.
Muốn sử dụng một nước thứ ba làm địa điểm tiếp nhận, quốc gia thành viên phải có thỏa thuận hoặc cơ chế phù hợp với nước đó. Theo Hội đồng EU, đối tác phải tôn trọng các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế và các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, đặc biệt là nguyên tắc không trục xuất hoặc đưa một người tới nơi họ có nguy cơ bị ngược đãi.
Trẻ vị thành niên không có người đi kèm được loại khỏi các thỏa thuận hoặc cơ chế về trung tâm hồi hương.
Quy định riêng đối với trường hợp bị coi là nguy cơ an ninh
Đối với người không có quyền lưu trú và được xác định là gây nguy cơ an ninh, quy định cho phép áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt hơn. Trong những trường hợp có căn cứ và tương xứng với nguy cơ, quốc gia thành viên có thể áp dụng lệnh cấm nhập cảnh không xác định thời hạn hoặc thời gian tạm giữ dài hơn 24 tháng.
Không phải mọi người nước ngoài tại EU đều bị ảnh hưởng
Phạm vi của quy định cần được hiểu chính xác: đây là hệ thống hồi hương dành cho công dân nước thứ ba không còn quyền lưu trú tại EU. Việc EU ban hành quy định này không đồng nghĩa giấy phép cư trú hợp pháp của người nước ngoài tại Đức hay các quốc gia EU khác tự động thay đổi.
Người đang có visa hợp lệ, giấy phép cư trú, quyền cư trú dài hạn hoặc đang thực hiện những thủ tục hành chính khác cần xem xét hồ sơ theo luật và quyết định cụ thể áp dụng cho mình. Quy định hồi hương không nên được hiểu như một thay đổi chung đối với mọi người nước ngoài đang sinh sống hợp pháp tại EU.
Vì sao EU thay đổi hệ thống hồi hương?
Ủy ban châu Âu cho biết tỷ lệ hồi hương thực tế năm 2025 đạt khoảng 28%, trong khi Hội đồng EU ngày 1/10 nêu rằng khoảng hai trong ba người đã nhận lệnh rời EU trên thực tế vẫn chưa rời đi.
Quy định mới nhằm tạo thủ tục thống nhất hơn giữa các nước thành viên, tăng khả năng phối hợp và bổ sung công cụ thực thi. Đây cũng là một phần của hệ thống quản lý di cư và tị nạn rộng hơn của EU.
Nội dung có sử dụng AI hỗ trợ, đã được Ban Biên tập TBVĐ biên tập và kiểm duyệt. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.
