Đức đang chuẩn bị một kế hoạch gồm 37 biện pháp nhằm chống gian lận và bóc lột liên quan đến trợ cấp xã hội, với trọng tâm là tăng trao đổi dữ liệu giữa các cơ quan, kiểm tra việc làm giả, lao động chui, bất động sản xuống cấp và sử dụng các hệ thống phân tích có hỗ trợ AI. Kế hoạch dự kiến được Nội các Liên bang xem xét trong tháng 9/2026; nhiều biện pháp vẫn cần thay đổi pháp luật trước khi có thể áp dụng.
Đức muốn chống gian lận trợ cấp có tổ chức mạnh hơn
Bộ Lao động và Xã hội Liên bang cùng Bộ Nội vụ Liên bang đã xây dựng một kế hoạch hành động mới nhằm xử lý hiệu quả hơn tình trạng lạm dụng trợ cấp xã hội và các mô hình bóc lột có tổ chức.
Theo thông tin được Tagesschau và Deutschlandfunk cập nhật ngày 16–17/09/2026, tài liệu dài tám trang gồm 37 biện pháp cụ thể. ZDFheute trình bày nội dung này dưới dạng kế hoạch 10 điểm, tức là gom các biện pháp thành những nhóm trọng tâm lớn. Hai cách mô tả này không nhất thiết mâu thuẫn với nhau.
Trao đổi dữ liệu giữa các cơ quan sẽ được tăng cường
Một trong những điểm quan trọng nhất là cải thiện khả năng đối chiếu dữ liệu giữa các cơ quan. Jobcenter, cơ quan xã hội và các cơ quan liên quan hiện có những giới hạn nhất định trong việc trao đổi thông tin, khiến một số trường hợp gian lận khó được phát hiện sớm.
Theo kế hoạch, mã số định danh cá nhân có thể được lưu trong các hệ thống dữ liệu liên quan đến trợ cấp để việc đối chiếu thuận lợi hơn. Các Jobcenter do địa phương quản lý cũng dự kiến được đưa sâu hơn vào cơ chế trao đổi dữ liệu.
Mục tiêu là phát hiện nhanh hơn những trường hợp như công việc phụ không được khai báo, thông tin cư trú không còn chính xác hoặc các cấu trúc có dấu hiệu nhận trợ cấp không đúng quy định.
AI có thể được dùng để phát hiện dấu hiệu bất thường
Kế hoạch cũng đề cập đến việc sử dụng các hệ thống phân tích có hỗ trợ trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận diện các mẫu dữ liệu bất thường có thể liên quan đến gian lận.
Theo tài liệu được Tagesschau dẫn lại, các hệ thống này phải đáp ứng yêu cầu an toàn, đáng tin cậy và không phân biệt đối xử. AI vì vậy được định hướng là công cụ hỗ trợ phân tích và phát hiện dấu hiệu cần kiểm tra, chứ thông tin hiện được công bố không đồng nghĩa mọi người nhận trợ cấp sẽ tự động bị AI đánh giá là gian lận.
Siết việc làm giả và lao động chui
Một trọng tâm khác là Schwarzarbeit và Scheinbeschäftigung – lao động không khai báo và các quan hệ lao động mang tính hình thức.
Nhà chức trách muốn ngăn những mô hình trong đó một người chỉ được đăng ký làm việc với thời lượng rất thấp hoặc có hợp đồng lao động không phản ánh công việc thực tế, sau đó sử dụng quan hệ lao động đó làm cơ sở để tiếp cận thêm các quyền lợi xã hội.
Người sử dụng lao động cũng có thể phải chịu trách nhiệm mạnh hơn nếu không đăng ký hoặc đăng ký sai người lao động và việc đó dẫn tới khoản trợ cấp được chi trả không đúng.
Tăng công cụ xử lý “Schrottimmobilien”
Chính phủ cũng tập trung vào những mô hình kinh doanh liên quan đến Schrottimmobilien – các bất động sản xuống cấp nghiêm trọng nhưng vẫn được cho người có hoàn cảnh khó khăn thuê với điều kiện hoặc mức giá bất hợp lý.
Theo Tagesschau, kế hoạch dự kiến sửa quy định xây dựng để cán bộ địa phương có thể tiếp cận những tòa nhà bị nghi ngờ dễ dàng hơn. Trong những trường hợp đặc biệt, các địa phương có thể được bổ sung công cụ pháp lý mạnh hơn khi chủ sở hữu không cải tạo bất động sản.
Quy định đăng ký cư trú cũng được dự kiến làm rõ hơn nhằm hạn chế tình trạng một căn nhà bị đăng ký quá nhiều người hoặc thông tin cư trú không phản ánh tình trạng thực tế.
Người bị truy tìm bằng lệnh bắt có thể mất Grundsicherung
Một đề xuất đáng chú ý khác là ngừng chi trả Grundsicherung cho người đang bị truy tìm theo một lệnh bắt có hiệu lực thi hành.
Đây là một trong những nội dung được cả Tagesschau và ZDFheute nhắc đến. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa kế hoạch chính trị và quy định đã có hiệu lực: những biện pháp cần sửa luật chỉ có thể được áp dụng sau khi hoàn thành thủ tục lập pháp tương ứng.
Trọng tâm còn liên quan đến việc lợi dụng quyền tự do đi lại trong EU
Một phần quan trọng của kế hoạch tập trung vào các mô hình gian lận và bóc lột liên quan đến người đến từ các nước thành viên EU.
Bộ trưởng Lao động Bärbel Bas nhấn mạnh rằng khả năng người lao động từ các nước EU sang Đức làm việc thuận lợi vẫn rất quan trọng đối với nền kinh tế Đức. Điều chính phủ muốn ngăn chặn là việc lợi dụng quyền tự do đi lại để đưa những người có hoàn cảnh khó khăn vào các mô hình bóc lột, hợp đồng lao động giả hoặc các cấu trúc gian lận trợ cấp có tổ chức.
Chính phủ Đức cũng muốn đưa vấn đề này lên cấp EU và tăng cung cấp thông tin về tiêu chuẩn lao động cũng như điều kiện làm việc công bằng ngay tại các nước xuất phát.
Không đồng nghĩa tất cả người nhận trợ cấp sẽ bị kiểm tra như người gian lận
Điểm quan trọng là cần phân biệt giữa người nhận trợ cấp đúng quy định và hành vi gian lận.
Mục tiêu được công bố của kế hoạch là phát hiện và xử lý hiệu quả hơn các cấu trúc gian lận, bóc lột, lao động chui, việc làm giả và những mô hình kinh doanh lợi dụng hệ thống xã hội. Việc một người đang nhận Grundsicherung hoặc các quyền lợi xã hội khác tự nó không có nghĩa người đó bị coi là gian lận.
Grundsicherung đã thay thế tên gọi Bürgergeld
Từ ngày 01/07/2026, cải cách Grundsicherung für Arbeitsuchende đã có hiệu lực. Theo Bộ Lao động và Xã hội Liên bang, khoản tiền trước đây mang tên Bürgergeld được đổi thành Grundsicherungsgeld.
Cuộc cải cách này đã tăng tính ràng buộc đối với nghĩa vụ hợp tác với Jobcenter, điều chỉnh chế tài khi không thực hiện nghĩa vụ và bổ sung các công cụ chống lạm dụng trợ cấp. Kế hoạch 37 biện pháp đang được thảo luận hiện nay là một bước tiếp theo, tập trung mạnh vào gian lận có tổ chức và sự phối hợp giữa các cơ quan.
Khi nào các biện pháp mới có hiệu lực?
Theo Deutschlandfunk ngày 17/09/2026, kế hoạch 37 điểm dự kiến được Nội các Liên bang thông qua ngay trong tháng 9. ZDFheute cho biết mục tiêu là triển khai các biện pháp trong năm 2026.
Tuy nhiên, không phải tất cả 37 biện pháp có thể được áp dụng ngay sau quyết định của Nội các. Những nội dung liên quan đến sửa luật, mở rộng quyền hạn của cơ quan nhà nước, trao đổi dữ liệu hoặc thay đổi điều kiện hưởng trợ cấp còn phải trải qua các bước pháp lý tương ứng.
Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, không nên hiểu kế hoạch này là một đợt cắt trợ cấp đồng loạt hay 37 quy định mới đã lập tức có hiệu lực.
Nguồn tham khảo: Tagesschau/ARD, 16.09.2026; Deutschlandfunk, cập nhật 17.09.2026; ZDFheute, 16.09.2026; Bundesministerium für Arbeit und Soziales (BMAS), thông tin về Grundsicherung für Arbeitsuchende.
Nội dung có sử dụng AI hỗ trợ, đã được Ban Biên tập TBVĐ biên tập và kiểm duyệt. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.
