Trong nhiều năm, Bürgergeld – chế độ trợ cấp dành cho người thất nghiệp tại Đức – được xem như biểu tượng của nhà nước phúc lợi hiện đại. Nhưng vào năm 2026, hệ thống này đang bước vào một bước ngoặt quan trọng.
Quốc hội Đức đã thông qua dự luật cải cách, trong đó Bürgergeld sẽ được đổi tên thành Grundsicherungsgeld (trợ cấp bảo đảm cơ bản). Sự thay đổi này không chỉ mang tính ngôn ngữ, mà còn phản ánh một triết lý chính sách mới: trợ cấp vẫn tồn tại, nhưng trách nhiệm cá nhân sẽ được nhấn mạnh hơn.
Từ “hỗ trợ” sang “hỗ trợ có điều kiện”
Trong nhiều năm, hệ thống trợ cấp của Đức bị chỉ trích từ một số chính trị gia và cử tri rằng quá dễ dãi.
Một số người cho rằng:
-
người nhận trợ cấp không bị buộc phải tìm việc đủ mạnh
-
các biện pháp trừng phạt không đủ răn đe
Cải cách mới cố gắng giải quyết điều này bằng cách khôi phục nguyên tắc “Fordern und Fördern” – yêu cầu và hỗ trợ.
Nói cách khác:
-
Nhà nước vẫn hỗ trợ những người cần giúp đỡ
-
Nhưng người có khả năng làm việc phải chủ động tham gia lao động
Jobcenter được trao nhiều quyền hơn
Một trong những thay đổi đáng chú ý là Jobcenter sẽ có nhiều công cụ mạnh hơn để yêu cầu hợp tác từ người tìm việc.
Ví dụ:
-
Người nhận trợ cấp phải nộp đơn xin việc tích cực
-
Phải tham gia đào tạo hoặc chương trình hỗ trợ
-
Phải đến đúng các cuộc hẹn với Jobcenter
Nếu không tuân thủ, trợ cấp có thể bị cắt 30%.
Trong trường hợp nghiêm trọng – ví dụ không đến hẹn nhiều lần – người nhận trợ cấp thậm chí có thể mất toàn bộ quyền nhận trợ cấp, bao gồm cả tiền thuê nhà.
Thay đổi lớn đối với gia đình có con nhỏ
Một điểm gây tranh luận là quy định mới về người chăm sóc con nhỏ.
Trước đây:
-
cha mẹ chỉ phải tham gia thị trường lao động khi con đủ 3 tuổi
Theo luật mới:
-
nghĩa vụ này có thể bắt đầu khi con đủ 14 tháng tuổi
Điều này phản ánh xu hướng chính sách tại Đức nhằm khuyến khích cha mẹ quay lại làm việc sớm hơn.
Kết thúc thời gian “ân hạn tài sản”
Một thay đổi khác là bãi bỏ thời gian ân hạn một năm đối với tài sản.
Trước đây:
-
trong năm đầu nhận Bürgergeld, người nhận không bị kiểm tra tài sản quá chặt
Trong hệ thống mới:
-
mức tài sản được giữ lại sẽ gắn với độ tuổi
-
kiểm tra tài sản sẽ được áp dụng sớm hơn
Mục tiêu là đảm bảo trợ cấp chỉ đến với những người thực sự cần.
Vì sao Đức phải cải cách hệ thống trợ cấp?
Có nhiều lý do khiến chính phủ Đức thúc đẩy cải cách này:
1️⃣ Thiếu lao động
Đức đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng.
Theo nhiều nghiên cứu, hàng trăm nghìn vị trí việc làm không được lấp đầy mỗi năm.
2️⃣ Áp lực ngân sách
Chi phí cho hệ thống trợ cấp xã hội đã tăng mạnh trong những năm gần đây.
Chính phủ muốn giảm gánh nặng ngân sách trong dài hạn.
3️⃣ Tranh luận chính trị
Bürgergeld cũng trở thành chủ đề tranh luận lớn trong chính trị Đức, đặc biệt trong các cuộc bầu cử.
Một số đảng cho rằng hệ thống này cần kỷ luật hơn.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Dự luật hiện đã được Bundestag thông qua, nhưng vẫn cần Bundesrat phê chuẩn.
Nếu không có trở ngại lớn, luật sẽ bắt đầu có hiệu lực từng bước từ ngày 1 tháng 7 năm 2026.
Đối với hàng triệu người nhận trợ cấp tại Đức, điều đó có nghĩa là một hệ thống phúc lợi mới – với nhiều nghĩa vụ hơn nhưng cũng nhiều hỗ trợ hơn – đang đến gần.
💬 Một câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ:
Liệu cải cách này sẽ giúp nhiều người quay lại thị trường lao động, hay chỉ làm tăng áp lực đối với những người đang gặp khó khăn?
Câu trả lời có lẽ sẽ chỉ rõ ràng trong vài năm tới.